top of page

Γιάννης Τσεκλένης: από τα πολύχρωμα prêt-à-porter έως τα αστικά λεωφορεία της Αθήνας

Writer: Πολύμνια Συνοδινού
Πολύμνια Συνοδινού
Jun 10
4 min read

Πολύχρωμο, φωτεινό, διαχρονικά επίκαιρο είναι μόνο παρά ελάχιστοι χαρακτηρισμοί που μπορούν να αποδοθούν στο πολυδιάστατο έργο του σχεδιαστή Γιάννη Τσεκλένη, ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις 29 Ιανουαρίου 2020 σε ηλικία 82 ετών. Ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες σχεδιαστές μόδας και εφαρμοσμένων τεχνών του 20ου αιώνα, δεν περιορίστηκε ποτέ στα ελιτίστικα όρια της υψηλής ραπτικής. Αντίθετα, αντιμετώπισε το σχέδιο ως καθημερινή εμπειρία, μεταφέροντας την αισθητική του από τα υφάσματα και τα prêt-à-porter ενδύματα στις στολές αεροπορικών εταιρειών, στις σχολικές ποδιές, στα αστικά λεωφορεία της Αθήνας της δεκαετίας του 1990, ακόμη και σε αντικείμενα βιομηχανικού σχεδιασμού και εσωτερικής διακόσμησης.


Ο Γιάννης Τσεκλένης
Ο Γιάννης Τσεκλένης

Γεννημένος στην Αθήνα το 1937, ξεκίνησε αρχικά από την οικογενειακή επιχείρηση υφασμάτων, ενώ παράλληλα ασχολήθηκε με τη διαφήμιση και τη γραφιστική. Το 1965 κάνει το δημιουργικό του ντεμπούτο σχεδιάζοντας τα πρώτα του τυπωμένα υφάσματα με τη συλλογή «Waves and Abstracts» εμπνευσμένη από τον μινωικό πολιτισμό, εγκαινιάζοντας μια πορεία που σύντομα θα τοποθετούσε την ελληνική μόδα στον παγκόσμιο χάρτη.


Οι συλλογές του ταξίδεψαν και κάλυψαν τις συντεταγμένες κάθε ηπείρου του κόσμου σε μαγαζιά, μπουτίκ, αεροδρόμια και δημοσιεύματα της εποχής. Κεντρικό πρόσωπο στις καμπάνιες του  αποτέλεσε η σύζυγός του Έφη Μελά, μοντέλο και στήριγμά του σε όλη τη δημιουργική διαδρομή του. 


Το έργο του Τσεκλένη υπήρξε αδιάρρηκτα συνδεδεμένο με την έννοια της ελληνικότητας, σύμφωνα με τις γενικότερες ιδεολογικές νόρμες της εποχής του. Αντλώντας έμπνευση από την αρχαία ελληνική αγγειογραφία με το γνωστό «Vase Look» (1970) και «Vase Remake» (1987), τις ελληνικές τοπικές ενδυμασίες με αναφορές στην Καραγκούνα και τη Σκύρο (1967) και τη ξυλογλυπτική του Πηλίου (1973-1974), τα ψηφιδωτά δάπεδα της Μακεδονίας (1981-1982, 1982-1983), και τη βυζαντινή τέχνη, όπως οι συλλογές «Βυζαντινά Χειρόγραφα» (1970-1971) και «Βυζαντινά Ναΐφ» (1983), μετέτρεψαν το ένδυμα σε σαφή οπτική εικόνα της ιδέας περί αδιάσπαστου ελληνικού πολιτισμού, κατά τη τριπλή γενικευμένη κατηγοριοποίηση αρχαία Ελλάδα - Βυζάντιο - νεότερη Ελλάδα. Παράλληλα πρότειναν έναν διαφορετικό τρόπο ανάγνωσης της εγχώριας καλλιτεχνικής γλώσσας, υιοθετώντας τα παραπάνω θέματα και ιδωμένα σε νέα εκτέλεση με μοντέρνα υφάσματα, τεχνογνωσία και προώθηση. 


  • Συλλογή «El Greco», 1978. Ίδρυμα Βασίλη Παπαντωνίου.
  • Συλλογή «Η αναφορά μου στον Γαΐτη», 1982. Ίδρυμα Βασίλη Παπαντωνίου
  • Συλλογή «Μακεδονικό μωσαϊκό», 1982. Ίδρυμα Βασίλη Παπαντωνίου
  • Συλλογή «Βυζαντινά Χειρόγραφα», 1970. Ίδρυμα Βασίλη Παπαντωνίου

Παράλληλα, ο σχεδιαστής δεν περιορίστηκε μόνο στα αρχαία και παραδοσιακά μοτίβα, αλλά στράφηκε ανοιχτά προς μακρινούς και εξωτικούς πολιτισμούς, αντλώντας έμπνευση από την Ανατολή, τη χλωρίδα και την πανίδα, καθώς και από την παγκόσμια ιστορία της τέχνης. Οι αναφορές του εκτείνονταν από τις γαλλικές μεσαιωνικές ταπισερί με τους μυθικούς μονόκερους (1983-1984) και την εραλδική (1969, 1988), έως τον Ιμπρεσιονισμό (1971-1972), τον Ενρί Ρουσσώ (1986) , τον Γκρέκο (1978) και τη σύγχρονή του ελληνική τέχνη, όπως στα έργα που παρέπεμπαν στον καλλιτέχνη Γιάννη Γαΐτη (1983). Παράλληλα, συλλογές όπως οι «Phoenician Birds» (1967-1968), «Voodoo» (1971), «Persepolis» (1975-1976) και «Omar Khayyam» (1968, 1977), εμπνευσμένη από τον γνωστό Πέρση ποιητή, ανέδειξαν το ενδιαφέρον του για πολιτισμούς και αισθητικές παραδόσεις πέρα από τα δυτικά πρότυπα. Μέσα από περισσότερες από πενήντα θεματικές κολεξιόν, κατέδειξε την αστείρευτη φαντασία και την ικανότητά του να μετατρέπει απλά πατρόν σε πολύχρωμες αφηγήσεις, γεμάτες έντονα prints και χρώματα, που λειτουργούσαν σαν ταξίδια στην ιστορία της τέχνης, στους μακρινούς πολιτισμούς αλλά και στο φυσικό περιβάλλον. Ακόμα και η οικολογία αποτέλεσε κεντρικό άξονα της δημιουργίας του. Συλλογές εμπνευσμένες από τη χλωρίδα και τη πανίδα, με πιο γνωστή τη συλλογή «Έντομα» του 1972, έφεραν στο προσκήνιο περιβαλλοντικές ανησυχίες πολύ πριν αυτές ενσωματωθούν στη δημόσια συζήτηση της μόδας.


1971, Στολές Ολυμπιακής
1971, Στολές Ολυμπιακής

Ο Τσεκλένης ξεχώρισε επίσης για τη δυνατότητά του να μεταφέρει τη μόδα έξω από τις πασαρέλες. Σχεδίασε στολές για την Ολυμπιακή Αεροπορία, ασχολήθηκε με τον σχεδιασμό σχολικών ποδιών από το πολυκατάστημα ΜΙΝΙΟΝ, ενώ υλοποίησε αισθητικές προτάσεις ακόμη και για τον δημόσιο χώρο, όπως στα αστικά λεωφορεία της Αθήνας τη δεκαετία του 1990. Η δημιουργική του δραστηριότητα επεκτάθηκε ακόμα και σε τραπεζικά βιβλιάρια, φιάλες κονιάκ, εσωτερικούς χώρους και αντικείμενα καθημερινής χρήσης όπως κλινοσκεπάσματα και λευκά είδη, αποδεικνύοντας ότι η πολυχρωμία, η αισθητική και τα αγαπημένα του μοτίβα μπορούσαν να αποτελέσουν μέρος της καθημερινής ζωής. Τα υφάσματα που αξιοποίησε είναι ανάλογα του περίπλοκου δημιουργικού του κόσμου: μετάξι, ζέρσει, μεταξωτή μουσελίνα, αρνέλ, βελούδο, αθλητικά ρούχα, ενδύματα παραλίας, βαμβάκι και πλεκτά. 


Σχέδιο του Γιάννη Τσεκλένη για τα αστικά λεωφορεία της Αθήνας
Σχέδιο του Γιάννη Τσεκλένη για τα αστικά λεωφορεία της Αθήνας

Η παραγωγή του αντανακλά τη δυναμική των ελληνικών επιχειρήσεων από τη δεκαετία του 1960 έως και τη δεκαετία του 1990, μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα επιχειρούσε να συνδυάσει τον κοσμοπολιτισμό με την τοπική ταυτότητα, μέσα από τον αναδυόμενο τουριστικό προσανατολισμό της χώρας και την ανάπτυξη της εγχώριας βιομηχανικής παραγωγής.


Συλλογή «Phoenician Birds», 1967
Συλλογή «Phoenician Birds», 1967

Ακολουθώντας τις επιταγές της ευρωπαϊκής μόδας, αλλά ενσωματώνοντας σταθερά στοιχεία του ελληνικού πολιτισμού, ο Γιάννης Τσεκλένης κατόρθωσε να διαμορφώσει μια διαφορετική αντίληψη για τη μαζική παραγωγή ενδυμάτων, προσδίδοντας μοναδικότητα και καλλιτεχνική ταυτότητα ακόμη και σε ενδύματα prêt-à-porter. Παράλληλα, η πορεία του συνδέθηκε με τις ευρύτερες οικονομικές και παραγωγικές προκλήσεις της ελληνικής βιομηχανίας μόδας, αναδεικνύοντας τόσο τις δυνατότητες όσο και τις δυσκολίες της ελληνικής επιχειρηματικότητας εκείνης της περιόδου. 


Η περίπτωση του Τσεκλένη αναδεικνύεται σήμερα όχι απλώς ως μια επιτυχημένη διεθνής πορεία στον χώρο του ενδύματος και του σχεδιασμού υφασμάτων, αλλά και ως μια χαρακτηριστική προσπάθεια διαμόρφωσης μιας ιδιαίτερης ελληνικής προσέγγισης στη διεθνή βιομηχανία μόδας. Μέσα από τις δημιουργίες του, στοιχεία του ελληνικού πολιτισμού, της ιστορίας και της νεότερης παράδοσης μετατράπηκαν σε σύγχρονα οπτικά μοτίβα με διεθνή απήχηση, συμβάλλοντας στη διατήρηση του ενδιαφέροντος για την Ελλάδα και προσφέροντας σημαντικές δυνατότητες προβολής της ελληνικής δημιουργικότητας εντός και εκτός συνόρων. Σήμερα, το μεγαλύτερο μέρος των πρωτότυπων σχεδίων του και ενδυμάτων του βρίσκεται στο Ίδρυμα Βασίλη Παπαντωνίου στο Ναύπλιο, έπειτα από δωρεά του ίδιου του 1997. 


Η πολυσχιδής προσωπικότητα και το ευρύτατο έργο του, απόρροιες της αδιάκοπης δημιουργικότητας, παρέμειναν ανεπηρέαστα από τις περιπέτειες με την υγεία του, αφήνοντας σήμερα έναν πολύχρωμο κόσμο γεμάτο τυπωμένα σε ύφασμα κύματα, μπλε σχολικές ποδιές φυλαγμένες προσεκτικά, δημόσια μέσα μεταφοράς με μια αισθητική διακριτή και διαχρονική. 

Comments


 

© 2026 by The Dandy

 

bottom of page