Ταπισερί της Bayeux: Η Βρετανία αφηγείται ξανά την ιστορία της

Σχεδόν χίλια χρόνια μετά τη δημιουργία της, η περίφημη Ταπισερί της Bayeux «πάτησε» σε αγγλικό έδαφος  για πρώτη φορά. Το μεσαιωνικό έργο, μήκους περίπου 70 μέτρων, κατέφθασε από τη Νορμανδία στο Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου, όπου θα φιλοξενηθεί για έναν χρόνο. Πρόκειται για την πρώτη έκθεση του έργου στο Ηνωμένο Βασίλειο, η οποία θα διαρκέσει από τις 10 Σεπτεμβρίου 2026 έως τις 11 Σεπτεμβρίου 2027.  

Η πολύ αναμενόμενη έκθεση για την Ταπισερί του Bayeux ανοίγει στις 10 Σεπτεμβρίου © Διαχειριστές Βρετανικού Μουσείου

Σε μία πρωτοφανή και άκρως απόρρητη επιχείρηση μεταφοράς υπό δρακόντεια μέτρα ασφαλείας, η Ταπισερί μεταφέρθηκε με αστυνομική συνοδεία μέσα σε μία ειδικά κλιματιζόμενη κατασκευή, που διέθετε σύστημα προστασίας από κραδασμούς. Η άφιξη του πολύτιμου έργου, έπειτα από ένα ταξίδι 11 ωρών και 560 χιλιομέτρων, θύμιζε σκηνή από κινηματογραφική ταινία, καθώς έφτασε αργά τη νύχτα, παρουσία στελεχών του μουσείου και διπλωματών από τις δύο χώρες. 

Στις κεντημένες παραστάσεις αναπαρίστανται 626 ανθρώπινες μορφές -εκ των οποίων μόλις οι 3 είναι γυναικείες- εκατοντάδες ζώα, σκύλοι, άλογα, καθώς και δεκάδες πλοία και κτίρια. 

Τι είναι όμως, η Ταπισερί της Bayeux;

Φιλοτεχνημένη τον 11^ο αιώνα, η Ταπισερί της Bayeux είναι ένα κέντημα, το οποίο αφηγείται, μέσα από χρωματιστές μάλλινες κλωστές σε εννέα λινά κομμάτια υφάσματος, το χρονικό της κατάκτησης της Αγγλίας από τους Νορμανδούς. 

Η ιστορία κορυφώνεται με τη Μάχη του Χέιστινγκς στις 14 Οκτωβρίου 1066, κατά την οποία ο Γουλιέλμος, δούκας της Νορμανδίας, επικράτησε του αγγλοσαξονικού στρατού με επικεφαλής τον βασιλιά Χάρολντ Β’. Η έκβαση της μάχης υπέρ των Νορμανδών έθεσε τέλος στην αγγλοσαξονική κυριαρχία και ανέδειξε τον Γουλιέλμο τον Κατακτητή ως τον πρώτο Νορμανδό βασιλιά της Αγγλίας, αλλάζοντας ριζικά τον ρου της ιστορίας της χώρας. 

Η Ταπισερί της Bayeux, η οποία θυμίζει μία πρώιμη μορφή εικονογραφημένης ιστορίας, αποτελεί ένα από τα διασημότερα έργα του Μεσαίωνα και, παράλληλα, πολύτιμο ιστορικό τεκμήριο. Από εικόνες πολέμου και μάχης μέχρι στιγμιότυπα από αγροτικές εργασίες, το έργο προσφέρει μέσα από 58 διαδοχικές σκηνές μία σπάνια ματιά για τη ζωή πριν 960 χρόνια. 

Μυστήριο παραμένει, ωστόσο, τόσο το ποιος βρίσκεται πίσω από την Ταπισερί της Bayeux όσο και ο τόπος προέλευσης και χρόνος δημιουργίας της.

Εργαζόμενοι και εθελοντές ετοιμάζονται να συσκευάσουν την Ταπισερί της Bayeux για τη μεταφορά της στο Βρετανικό Μουσείο [Lou Benoist/AP]

Η επικρατέστερη θεωρία υποστηρίζει ότι η Ταπισερί ήταν αίτημα του ετεροθαλή αδελφού του Γουλιέλμου και επισκόπου της Bayeux, Όντο, επειδή, αφενός, εμφανίζεται επανειλημμένα στο έργο, αφετέρου, αποτέλεσε μία εκ των σημαντικότερων προσωπικοτήτων της εποχής. 

Επίσης, πολλοί ιστορικοί θεωρούν ότι η Ταπισερί κεντήθηκε από πολλά άτομα -ενδεχομένως από Αγγλίδες κεντήστρες, σύμφωνα με το βρετανικό μουσείο. Οι απόψεις διίστανται βέβαια για τον ακριβή τόπο δημιουργίας του έργου, αλλά αρκετοί σήμερα πιστεύουν πώς φιλοτεχνήθηκε στην Αγγλία, λόγω παρόμοιων σχεδίων που είχαν βρεθεί σε αγγλικά βιβλία στην πόλη Καντέρμπερι.

Το ανεκτίμητης αξίας έργο φυλάσσεται εδώ και αιώνες στην πόλη Bayeux στη Νορμανδία, από όπου πήρε και το όνομά του, ενώ έχει μετακινηθεί ελάχιστες φορές στην ιστορία του. Η απόφαση μάλιστα να ταξιδέψει στο Λονδίνο προκάλεσε πλήθος αντιδράσεων, καθώς ειδικοί τόνιζαν πως η μεταφορά αυτή ενέχει κινδύνους λόγω της ευαισθησίας του υφάσματος. 

Η ταπισερί πριν από την αποκατάστασή της και την απομάκρυνσή της (Υπουργείο Πολιτισμού, Γαλλία)

Ο δανεισμός της Ταπισερί στο Βρετανικό Μουσείο συμφωνήθηκε στο πλαίσιο της στρατηγικής πολιστικής διπλωματίας ανάμεσα σε Βρετανία και Γαλλία, με στόχο την ενίσχυση των διμερών σχέσεών τους, ενώ συμπίπτει με την ανακαίνιση του Μουσείου Bayeux. Σε αντάλλαγμα, το Βρετανικό Μουσείο θα αποστείλει σημαντικά εκθέματα από τις συλλογές του, μεταξύ των οποίων αντικείμενα από τον αγγλοσαξονικό θησαυρό του Σάτον Χου. 

Το ενδιαφέρον του κοινού υπήρξε εντυπωσιακό, καταγράφοντας ρεκόρ ζήτησης, καθώς τα πρώτα διαθέσιμα εισιτήρια έχουν ήδη εξαντληθεί μετά από ώρες αναμονής στην «ηλεκτρονική ουρά». 

Η Ταπισερί της Bayeux, λοιπόν, βρίσκεται ξανά στον τόπο όπου πολλοί πιστεύουν πως δημιουργήθηκε, ως ένα σύμβολο της κοινής και βαθιά συνδεδεμένης ιστορίας των δύο χωρών. 

Με πληροφορίες από AFP-AP-BBC-Reuters