Η Αλληγορία του Σπηλαίου αναβιώνει στη Μπιενάλε της Βενετίας
- Ματίνα Ευαγγελίδη
- 3 hours ago
- 3 min read
Στη φετινή Μπιενάλε της Βενετίας, η Ελλάδα κάνει μία αναδρομή στο παρελθόν για να συνομιλήσει με το παρόν. Το Ελληνικό Περίπτερο στην 61η Διεθνή Έκθεση Τέχνης, η οποία άνοιξε τις πόρτες της στις 9 Μαΐου, γίνεται κάτι περισσότερο από ένας απλός εκθεσιακός χώρος. Με το έργο “Escape Room”, ο Ανδρέας Αγγελιδάκης εκπροσωπεί την Ελλάδα μεταμορφώνοντας το ιστορικό κτίριο των Giardini σε έναν χώρο σκέψης, εμπειρίας και μνήμης, όπου το ίδιο το κτίριο, η ιστορία του, άρρηκτα συνδεδεμένη με την ελληνική ταυτότητα, μπαίνουν στο επίκεντρο.
Η εγκατάσταση-πρωταγωνιστής σε επιμέλεια του Γιώργου Μπεκιράκη αξιοποιεί τον χώρο του Ελληνικού Περιπτέρου ως κύριο στοιχείο αφήγησης και καλεί τον επισκέπτη να εισέλθει μέσα σε ένα σπήλαιο εικόνων και συμβολισμών. Έτσι, με την αναφορά στο Σπήλαιο από την Πολιτεία του Πλάτωνα να αποτελεί έναν από τους κεντρικούς άξονες, το Escape Room δεν λειτουργεί μόνο ως ένα παιχνίδι απόδρασης, αλλά ως μια συνολική εμπειρία αναστοχασμού. Σε μια εποχή όπου η πραγματικότητα αντανακλάται διαρκώς μέσα από οθόνες, αφηγήσεις και σύμβολα, το έργο θέτει ερωτήματα γύρω από το πώς κατασκευάζουμε, πώς βλέπουμε, πώς ερμηνεύουμε τον κόσμο.
Ο Ανδρέας Αγγελιδάκης, καλλιτέχνης, εικαστικός και αρχιτέκτονας με διεθνή παρουσία, αντιμετωπίζει το περίπτερο ως ένα ενεργό σώμα, που συνδυάζει την αρχιτεκτονική, την ιστορία και τη σύγχρονη καλλιτεχνική σκέψη. Το Ελληνικό Περίπτερο ξεχωρίζει μάλιστα, για τη νέο-βυζαντινή αρχιτεκτονική στην πρόσοψή του, ενώ στο εσωτερικό του ξεδιπλώνεται σαν ένας λαβύρινθος από αντικείμενα, αρχιτεκτονικά θραύσματα, βίντεο και ελληνικά “souvenirs”. Μέσα από ιδιαίτερους φωτισμούς, χρωματικές επιλογές, προβολές και αντανακλάσεις, ο χώρος μετατρέπεται σε ένα σύγχρονο σπήλαιο, παρουσιάζοντας μια Ελλάδα που μοιάζει άλλοτε οικεία, άλλοτε κατασκευασμένη και άλλοτε βαθιά προβληματική.
Το Escape Room φαίνεται σαν να προσπαθεί να αποδράσει, όχι απαραίτητα από κάποιον εξωγενή κίνδυνο, αλλά από τον ίδιο τον εαυτό του, την ιστορία που κουβαλά, από τις εποχές που το γέννησαν, από τις αναπαραστάσεις της «GRECIA», όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στο έργο, που επιβιώνουν άλλοτε ως τουριστικό φαντασιακό και άλλοτε ως εθνική εμμονή. Ο επισκέπτης δεν στέκεται απλώς απέναντι σε ένα έργο, αντιθέτως, κινείται μέσα σε αυτό, διασχίζοντας τα ίχνη του, ώστε να αποκρυπτογραφήσει τα σύμβολά του.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει δε και η ιστορική διάσταση της ελληνικής συμμετοχής, καθώς επιστρέφει στο 1934, τη χρονιά των εγκαινίων του Ελληνικού Περιπτέρου στην έκθεση. Δεν πρόκειται για μία ουδέτερη ημερομηνία, καθώς σηματοδοτούσε μία περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα και η Ευρώπη βρίσκονταν υπό την άνοδο του φασισμού, Χίτλερ και Μουσολίνι συναντήθηκαν για πρώτη φορά στη Βενετία και παράλληλα, την ίδια χρονιά, οι Ναζί ξεκίνησαν τους διωγμούς κατά των ομοφυλόφιλων. Μέσα σε αυτό το ιστορικό φόντο λοιπόν, η ελληνική συμμετοχή επιστρέφει σε αυτή τη χρονική αφετηρία για να εξετάσει τη σχέση μεταξύ παρόντος και παρελθόντος. Η εγκατάσταση της ελληνικής παρουσίας γίνεται τελικά με αυτόν τον τρόπο, σημείο συνάντησης διαφορετικών εποχών, πολιτισμικών αναφορών και ερωτημάτων για τη θέση της Ελλάδας μέσα σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο.
«Άρχισα να βλέπω ξαφνικά το Περίπτερο πολύ διαφορετικά. Άρχισα να βλέπω αυτό το κτίριο ουσιαστικά σαν ένα σουβενίρ μιας περιόδου που η Ελλάδα ήθελε ακόμα να βρει την ταυτότητά της».
Το έργο αποκτά επίσης, μεγαλύτερη βαρύτητα στο πλαίσιο μίας ταραχώδους και πολιτικά φορτισμένης Μπιενάλε. Η 61η διοργάνωση, με τίτλο “In Minor Keys”, πραγματοποιείται εν μέσω πολέμων, διεθνών κρίσεων και αντιπαραθέσεων, διαδηλώσεων, όπου η κρίση της έννοιας της εθνικής εκπροσώπησης έχει εισχωρήσει στον χώρο της τέχνης. Η ελληνική εκπροσώπηση από την πλευρά της σε αυτό το περιβάλλον, μοιάζει να συνομιλεί απευθείας με το πνεύμα της εποχής, καθώς δεν περιορίζεται στην παρουσίαση ενός έργου, αλλά ανοίγει έναν ευρύτερο διάλογο για την τέχνη, την ιστορία και τη θέση της εικόνας στη σημερινή πραγματικότητα.
Σε αυτό τον χώρο γρίφων και αναζήτησης διεξόδου, το Escape Room έχει διττή σημασία. Από τη μία παραπέμπει στο παιχνίδι, στην αναζήτηση λύσης και διεξόδου, ενώ από την άλλη, υπονοεί πως παραμένουμε εγκλωβισμένοι σε πράγματα που έχουμε ενστερνιστεί, σε αφηγήσεις που κληρονομήσαμε, σε εικόνες που επαναλαμβάνουμε μηχανικά και σε οθόνες που αντικατέστησαν το σπήλαιο του Πλάτωνα με ένα θέατρο σκιών.
Μέχρι τις 22 Νοεμβρίου, το Ελληνικό Περίπτερο στη Βενετία προσκαλεί όποιον το επισκεφτεί να σκεφτεί και να αναρωτηθεί. Ποιος κρατά τον προβολέα; Ποιες είναι οι σκιές που βλέπουμε; Ποιες εικόνες έχουμε αποδεχτεί ως αλήθεια; Και κυρίως, πότε αρχίζει η πραγματική απόδραση; Ίσως όχι όταν βρίσκουμε την έξοδο, αλλά όταν συνειδητοποιούμε ότι βρισκόμαστε μέσα στο δωμάτιο.
Η 61η Διεθνής Έκθεση Τέχνης της La Biennale di Venezia θα διαρκέσει από τις 9 Μαΐου έως τις 22 Νοεμβρίου 2026, με Εθνικό Επίτροπο της ελληνικής συμμετοχής τον Μητροπολιτικό Οργανισμό Μουσείων Εικαστικών Τεχνών Θεσσαλονίκης - ΜΟΜus, με κύριο χρηματοδότη της υλοποίησης και παρουσίασης του έργου στη Βενετία το Υπουργείο Πολιτισμού.
Comments